Sık Karşılaşılan Jeneratör Arızaları ve Çözümleri

Jeneratörler elektrik kesintilerinde tesisin enerji sürekliliğini sağlamak için kullanılır. Ancak uzun süre bekleme, bakım eksikliği, yakıt sistemi problemleri, zayıf aküler veya elektriksel arızalar nedeniyle jeneratör ihtiyaç duyulduğu anda çalışmayabilir.

Bazı arızalar jeneratörün hiç marş almamasına neden olurken bazıları motorun çalıştıktan kısa süre sonra durmasına, hararet yapmasına veya motor çalışmasına rağmen elektrik üretmemesine yol açabilir.

Bu nedenle jeneratör arızalarında yalnızca görünen belirtiye göre parça değiştirmek yerine motor, yakıt, soğutma, alternatör ve transfer sistemi birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehberde sahada sık karşılaşılan jeneratör arızalarını, olası nedenlerini ve doğru kontrol yaklaşımını ele alıyoruz.

1. Jeneratör Hiç Çalışmıyor

Şebeke kesildiğinde jeneratörün hiç çalışmaması farklı sistemlerden kaynaklanabilir. Öncelikle jeneratörün otomatik çalışma komutunu alıp almadığı ve marş motorunun dönüp dönmediği belirlenmelidir.

Kontrol panelinde herhangi bir hareket yoksa akü, DC besleme, sigortalar ve kontrol devresi incelenmelidir. Kontrol paneli aktif olduğu halde marş gerçekleşmiyorsa marş sistemi, koruma devreleri veya kontrol kartındaki aktif alarmlar kontrol edilmelidir.

• Zayıf veya tamamen boşalmış akü
• Gevşek veya oksitlenmiş akü kutup başları
• Atmış DC kontrol sigortası
• Marş rölesi veya marş motoru arızası
• Acil stop butonunun basılı kalması
• Kontrol cihazında aktif koruma alarmı
• Otomatik çalışma sinyalinin jeneratöre ulaşmaması

2. Akü ve Marş Sistemi Arızaları

Özellikle acil durum jeneratörlerinde en sık karşılaşılan problemlerden biri aküdür. Jeneratör aylar boyunca çok az çalışsa bile akü yaşlanmaya ve kapasite kaybetmeye devam eder.

Akünün boşta ölçülen voltajının normal görünmesi tek başına yeterli değildir. Asıl önemli değerlerden biri marş sırasında akü voltajının ne kadar düştüğüdür.

Akü problemlerinin nedenleri arasında akünün kullanım ömrünü tamamlaması, şarj redresörü arızası, gevşek kutup başları ve bağlantı problemleri bulunabilir.

Bu konuyu daha ayrıntılı olarak Jeneratör Aküsü Neden Biter? yazımızda inceleyebilirsiniz.

3. Yakıt Sistemi ve Hava Yapma Problemi

Dizel motorun çalışabilmesi için yakıtın doğru basınç ve miktarda motora ulaşması gerekir. Yakıt hattına hava girmesi, filtrenin tıkanması veya depodaki yakıtın kirlenmesi jeneratörün geç çalışmasına, düzensiz çalışmasına veya hiç çalışmamasına neden olabilir.

• Yakıt filtresinin tıkanması
• Yakıt seviyesinin yetersiz olması
• Yakıt hattına hava girmesi
• Hortum ve bağlantılardan hava emilmesi
• Depoda su veya tortu bulunması
• Yakıt pompası veya besleme sistemi problemi

Yakıt sistemi arızalarında yalnızca sistemin havasını almak yeterli olmayabilir. Sistemin neden hava yaptığı veya yakıtın neden motora ulaşmadığı da belirlenmelidir.

Ayrıntılı bilgi için Jeneratör Hava Yapması ve Kalitesiz Yakıt İkmali Arızaları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

4. Jeneratör Çalışıyor Fakat Kısa Süre Sonra Stop Ediyor

Jeneratörün marş alıp birkaç saniye veya birkaç dakika içerisinde stop etmesi, kontrol sisteminin bir arıza algılayarak motoru korumaya alması veya motorun çalışmasını sürdürememesi nedeniyle gerçekleşebilir.

Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Düşük yağ basıncı alarmı
• Yüksek motor sıcaklığı
• Düşük veya yüksek motor devri
• Yakıt besleme problemi
• Manyetik pickup veya devir algılama problemi
• Kontrol kartındaki sensör ve koruma alarmları

Kontrol panelinde görülen hata kodu silinmeden önce kaydedilmeli ve stop komutunun hangi koruma nedeniyle oluştuğu belirlenmelidir.

5. Jeneratör Hararet Yapıyor

Jeneratörün özellikle yük altında motor sıcaklığının yükselmesi ciddi bir arızanın habercisi olabilir. Soğutma sistemindeki problem giderilmeden jeneratörün çalıştırılmaya devam edilmesi silindir kapağı, conta ve motorun diğer bileşenlerinde daha büyük hasarlara yol açabilir.

Hararetin sık karşılaşılan nedenleri arasında;

• Eksik soğutma sıvısı
• Kirlenmiş veya tıkanmış radyatör
• Fan veya fan kayışı problemi
• Termostat arızası
• Devirdaim pompası problemi
• Jeneratör odasında yetersiz havalandırma
• Sıcak radyatör havasının odaya geri dönmesi
• Jeneratörün aşırı yüklenmesi

Hararet arızalarının ayrıntılı kontrol yöntemleri için Jeneratör Neden Hararet Yapar? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

6. Düşük Yağ Basıncı Arızası

Motor yağ basıncının güvenli sınırların altına düşmesi durumunda jeneratör kontrol sistemi motoru korumak amacıyla stop ettirebilir. Düşük yağ basıncı alarmı kesinlikle yalnızca sensör arızası kabul edilerek geçilmemelidir.

Öncelikle motor yağı seviyesi kontrol edilmelidir. Yağ seviyesi normalse yağ filtresi, yağın durumu, basınç müşürü ve gerektiğinde mekanik yağ basıncı değerlendirilmelidir.

Jeneratörün yağ bakımının doğru yapılması hakkında Jeneratör Yağ Bakımı Nasıl Yapılır? rehberimizden ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

7. Jeneratör Çalışıyor Ama Elektrik Üretmiyor

Motor normal şekilde çalıştığı halde alternatör çıkışında gerilim bulunmaması tamamen farklı bir arıza grubudur. Böyle bir durumda motor tarafında gereksiz müdahaleler yapmak yerine elektriksel sistem kontrol edilmelidir.

Olası nedenler arasında;

• AVR arızası
• Alternatör ikaz sistemi problemi
• Döner diyot arızası
• Alternatör sargı problemi
• Çıkış şalterinin açık veya arızalı olması
• Kablo ve terminal bağlantı problemleri
• Motor devrinin uygun olmaması

bulunabilir.

Bu arıza için hazırladığımız kapsamlı Jeneratör Çalışıyor Ama Elektrik Vermiyor: En Sık Karşılaşılan 10 Sebep rehberinde kontrol sırasını ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

8. Jeneratör Voltajı Düşük, Yüksek veya Dalgalı

Jeneratör elektrik üretiyor olsa bile çıkış geriliminin doğru ve kararlı olması gerekir. Düşük, yüksek veya sürekli değişen gerilim özellikle elektronik cihazlar açısından risk oluşturabilir.

Bu tür problemlerde AVR, alternatör ikaz sistemi, sensing bağlantıları, motor devri ve yük durumu birlikte değerlendirilmelidir.

AVR'nin sistem içerisindeki görevini ve arıza belirtilerini Jeneratörlerde AVR Arızaları ve Hassas Cihaz Güvenliği yazımızda ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.

9. Transfer Panosu Jeneratör Enerjisini Aktarmıyor

Jeneratör motoru çalışıyor ve alternatör doğru gerilimi üretiyor olmasına rağmen tesiste elektrik yoksa arızanın kaynağı transfer sistemi olabilir.

Kontaktörler, motorlu şalterler, ATS kontrol cihazı, yardımcı röleler, sigortalar ve kumanda bağlantıları nedeniyle jeneratör enerjisi yük tarafına aktarılamayabilir.

Transfer sistemiyle ilgili arızaları Jeneratör Transfer Panosu Arızaları ve Çözümleri rehberimizde daha ayrıntılı olarak ele aldık.

10. Jeneratör Siyah, Beyaz veya Mavi Duman Atıyor

Dizel motorun egzoz dumanındaki renk değişimi motorun çalışma koşulları hakkında önemli bilgiler verebilir. Ancak yalnızca duman rengine bakılarak kesin arıza teşhisi yapılmamalıdır.

Siyah duman genellikle yakıt-hava oranı, aşırı yük veya hava besleme problemleriyle ilişkilendirilebilir. Beyaz duman yanmamış yakıt, düşük yanma sıcaklığı veya farklı motor problemlerinde görülebilir. Mavi duman ise motor yağının yanma odasına girmesiyle ilişkili olabilir.

Duman renklerinin ne anlama geldiğini Jeneratör Neden Siyah Duman Atar? Beyaz ve Mavi Duman Ne Anlama Gelir? yazımızda ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.

Jeneratör Arızaları Nasıl Önlenir?

Jeneratör arızalarının tamamını önlemek mümkün değildir. Ancak düzenli bakım ve testler sayesinde birçok problem elektrik kesintisi yaşanmadan önce tespit edilebilir.

• Akü ve şarj sistemini düzenli kontrol etmek
• Motor yağı ve filtre değişimlerini zamanında yapmak
• Yakıt sistemini ve yakıt kalitesini kontrol etmek
• Soğutma sıvısı ve radyatör durumunu takip etmek
• Jeneratörü belirli aralıklarla test çalıştırmasına almak
• Transfer sisteminin otomatik çalışma testini gerçekleştirmek
• Kontrol panelindeki alarm kayıtlarını incelemek
• Elektrik bağlantılarını ve alternatör değerlerini kontrol etmek

Özellikle uzun süre bekleme konumunda çalışan acil durum jeneratörlerinde periyodik kontrol ve jeneratör genel bakım işlemlerinin düzenli yapılması beklenmedik arıza riskinin azaltılmasına yardımcı olur.