Jeneratör Aküsü Neden Biter? Akü Şarj Redresörü Kontrolü

Elektrik kesildiğinde jeneratörün otomatik olarak devreye girebilmesi için ilk şart motorun sağlıklı şekilde marş almasıdır. Motor, alternatör ve yakıt sistemi tamamen sağlam olsa bile jeneratör aküsü zayıf veya boşalmışsa sistem çalışmayabilir.

Özellikle uzun süre bekleme konumunda bulunan acil durum jeneratörlerinde akü problemleri sık karşılaşılan arızalardan biridir. Jeneratör aylar boyunca çok az çalışsa bile akü yaşlanmaya devam eder. Bunun yanında arızalı şarj redresörü, gevşek kutup başları, kaçak akım veya uygunsuz çalışma koşulları akünün beklenenden daha kısa sürede boşalmasına neden olabilir.

Bu nedenle akü arızalarında yalnızca yeni akü takmak yerine akünün neden boşaldığının belirlenmesi gerekir. Aksi halde yeni takılan akü de kısa süre içerisinde aynı problemi yaşayabilir.

Jeneratör Aküsünün Görevi Nedir?

Dizel jeneratörlerde akünün temel görevlerinden biri marş motoruna gerekli elektrik enerjisini sağlamaktır. Marş motoru dizel motoru çalışabilecek devre ulaştırır ve motor kendi çevrimini gerçekleştirmeye başladığında jeneratör çalışır.

Akü aynı zamanda jeneratör kontrol paneli, bazı röleler, yakıt solenoidi ve motorun elektriksel kontrol sistemlerinin DC beslemesinde de görev alabilir.

Bu nedenle akü problemi yalnızca motorun yavaş dönmesine neden olmaz. Akünün tamamen boşalması durumunda bazı jeneratörlerde kontrol paneli dahi açılmayabilir.

Jeneratör Aküsü Neden Biter?

Jeneratör aküsünün boşalmasının tek bir nedeni yoktur. Akünün kullanım ömrünü tamamlamasının yanında jeneratör üzerindeki şarj veya elektrik sistemindeki bir problem de akünün boşalmasına yol açabilir.

En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Akünün kullanım ömrünü tamamlaması
• Akü şarj redresörünün çalışmaması
• Şebeke beslemesinin redresöre ulaşmaması
• Gevşek veya oksitlenmiş akü kutup başları
• Uzun süre test çalıştırması yapılmaması
• Jeneratör üzerinde sürekli DC tüketim bulunması
• Elektrik tesisatında kaçak akım oluşması
• Uygunsuz kapasitede akü kullanılması
• Aşırı sıcak veya soğuk ortam koşulları

Akü değiştirilmeden önce bu ihtimallerin değerlendirilmesi, yeni akünün kısa sürede tekrar boşalmasını önlemek açısından önemlidir.

Akü Şarj Redresörü Arızası

Otomatik jeneratörlerde akünün bekleme sırasında şarjlı tutulması için genellikle şebeke elektriğiyle çalışan bir akü şarj redresörü bulunur. Jeneratör çalışmıyor olsa bile bu sistem akünün şarj seviyesinin korunmasına yardımcı olur.

Redresör arızalandığında jeneratör ilk günlerde normal şekilde çalışmaya devam edebilir. Ancak akü zaman içerisinde enerji kaybettiğinde marş devri düşmeye başlar ve sonunda motor çalıştırılamaz.

Kontrol sırasında;

• Redresörün AC giriş beslemesi
• DC çıkış voltajı
• Sigortaları
• Akü bağlantıları
• Şarj durum göstergeleri

incelenmelidir.

Uzun Süre Çalışmayan Jeneratörlerde Akü Problemi

Acil durum jeneratörlerinin önemli bir bölümü yılda çok az çalışma saatine ulaşır. Ancak düşük çalışma saati jeneratörün bakım gerektirmediği anlamına gelmez.

Aküler kullanılmadıkları dönemde de kendi kendine deşarj olabilir ve zaman içerisinde kapasite kaybedebilir. Jeneratörün düzenli test çalıştırmalarının yapılmaması durumunda aküdeki zayıflama gerçek bir elektrik kesintisine kadar fark edilmeyebilir.

Bu nedenle jeneratörün periyodik kontrolleri sırasında akünün de sistematik şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Kutup Başı ve Akü Bağlantı Problemleri

Akü sağlam olmasına rağmen jeneratörün marş motoru yavaş dönebilir veya hiç dönmeyebilir. Bunun nedeni akü ile marş motoru arasındaki bağlantılarda oluşan yüksek direnç olabilir.

Gevşek, kirli veya oksitlenmiş kutup başları marş sırasında gerekli yüksek akımın iletilmesini engelleyebilir. Aynı şekilde şase bağlantısındaki problem de marş performansını ciddi şekilde etkileyebilir.

Bakım sırasında özellikle;

• Akü kutup başları
• Artı ve eksi akü kabloları
• Motor şase bağlantısı
• Marş motoru bağlantıları
• 24V sistemlerde aküler arası seri bağlantı

kontrol edilmelidir.

Kaçak Akım ve Sürekli Elektrik Tüketimi

Jeneratör çalışmıyorken dahi kontrol paneli ve bazı yardımcı devreler aküden enerji tüketebilir. Normal şartlarda şarj sistemi bu tüketimi karşılayacak şekilde çalışır.

Ancak elektrik tesisatındaki bir arıza nedeniyle beklenenden yüksek DC tüketim oluşuyorsa akü şarj cihazı devrede olmadığı zamanlarda akü hızla boşalabilir.

Özellikle yeni akünün kısa sürede boşaldığı durumlarda jeneratör kapalıyken aküden çekilen akımın ölçülmesi arıza tespitinde önemli bilgiler sağlayabilir.

Jeneratör Aküsü Nasıl Kontrol Edilir?

Akünün yalnızca boşta voltajını ölçmek her zaman gerçek durumu göstermez. Zayıflamış bir akü yüksüz durumda normal voltaj gösterebilir ancak marş motoru devreye girdiğinde voltajı hızlı şekilde düşebilir.

Profesyonel kontrolde;

• Akünün dinlenme voltajı
• Marş sırasındaki voltaj düşümü
• Akünün marş kapasitesi
• Şarj redresörünün çıkış değeri
• Kutup başları ve kablo bağlantıları
• Akünün fiziksel durumu

birlikte değerlendirilmelidir.

Şişme, çatlama, elektrolit kaçağı veya aşırı ısınma gibi fiziksel belirtiler bulunan akülere dikkatli yaklaşılmalıdır.

12V ve 24V Jeneratör Akü Sistemleri

Jeneratörün motor ve marş sistemine bağlı olarak 12V veya 24V akü sistemi kullanılabilir. 24V sistemlerde çoğunlukla iki adet 12V akü seri bağlanarak gerekli sistem voltajı elde edilir.

İki akülü sistemlerde akülerden birinin zayıflaması tüm marş sisteminin performansını etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca toplam sistem voltajının değil, her akünün ayrı ayrı durumunun kontrol edilmesi gerekir.

Seri kullanılan akülerin kapasite, tip ve teknik özelliklerinin sistem gereksinimlerine uygun olması önemlidir.

Jeneratör Aküsü Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Aküler için yalnızca takvim yaşına bakarak kesin bir değişim süresi vermek doğru değildir. Akünün kalitesi, ortam sıcaklığı, şarj koşulları, marş sayısı ve kullanım biçimi ömrü doğrudan etkiler.

Marş performansının belirgin şekilde düşmesi, test sonuçlarında kapasite kaybı görülmesi veya aküde fiziksel bozulma bulunması değişim ihtiyacını gösterebilir.

Özellikle hastane, veri merkezi, kamu tesisi, üretim tesisi ve benzeri kritik yapılarda akünün arızalanması beklenmeden test sonuçlarına göre planlı değişim yapılması enerji güvenilirliği açısından daha doğru olabilir.

Jeneratör Akü Arızası Nasıl Önlenir?

Akünün kullanım ömrünü sınırsız şekilde uzatmak mümkün değildir. Ancak düzenli kontrol sayesinde akünün beklenmedik şekilde devre dışı kalma riski önemli ölçüde azaltılabilir.

• Akü şarj redresörünün çalışmasını düzenli kontrol edin.
• Akü kutup başlarını temiz ve sıkı tutun.
• Jeneratörü belirlenen aralıklarla test çalıştırmasına alın.
• Marş sırasında akü voltajını kontrol edin.
• 24V sistemlerde iki aküyü de ayrı ayrı test edin.
• Uygunsuz kapasitede akü kullanmayın.
• Yeni akü sürekli boşalıyorsa kaçak akım ve şarj sistemini kontrol ettirin.
• Periyodik bakım sırasında akü testini ihmal etmeyin.

Akü kontrolünün yanı sıra jeneratörün motor, yakıt, soğutma ve elektrik sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi için Jeneratör Periyodik Bakımı Neden Hayati Öneme Sahiptir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Jeneratörünüzde akü veya marş problemi bulunuyorsa jeneratör servis hizmetimiz üzerinden teknik destek alabilirsiniz.