Jeneratörün motorunun sorunsuz şekilde çalışması, elektrik kesintisi sırasında tesisin mutlaka enerji alacağı anlamına gelmez. Bir jeneratör sisteminde şebeke ile jeneratör arasındaki geçişi yöneten en kritik ekipmanlardan biri otomatik transfer panosudur (ATS).
Transfer panosunda meydana gelen kontaktör, motorlu şalter, kumanda devresi, faz algılama veya bağlantı arızaları nedeniyle jeneratör çalışmasına rağmen tesise elektrik aktarılamayabilir. Bazı durumlarda ise jeneratör hiç çalıştırılmaz veya şebeke geri geldiği halde sistem jeneratörden şebekeye dönemeyebilir.
Bu nedenle jeneratör arızası olarak değerlendirilen birçok problem aslında doğrudan jeneratör motorundan değil, transfer ve kumanda sisteminden kaynaklanabilir.
- Jeneratör transfer panosu nedir?
- Transfer panosu nasıl çalışır?
- En sık görülen transfer panosu arızaları
- Jeneratör çalışıyor ama tesise elektrik gelmiyor
- Elektrik kesiliyor ama jeneratör otomatik çalışmıyor
- Şebeke geliyor ama sistem şebekeye dönmüyor
- Kontaktör ve motorlu şalter arızaları
- Faz sırası ve gerilim algılama problemleri
- Transfer panosu bakımı nasıl yapılır?
- Transfer sistemi nasıl test edilmelidir?
Jeneratör Transfer Panosu Nedir?
Transfer panosu, tesis yükünün normal şebeke kaynağı ile jeneratör kaynağı arasında güvenli şekilde aktarılmasını sağlayan elektrik panosudur.
Otomatik sistemlerde şebeke gerilimi sürekli izlenir. Şebekenin belirlenen sınırların dışına çıkması veya tamamen kesilmesi durumunda jeneratöre çalış komutu gönderilir.
Jeneratör uygun voltaj ve frekansa ulaştığında yük şebekeden ayrılarak jeneratör kaynağına aktarılır. Şebeke normale döndüğünde ise belirlenen bekleme süresinin ardından yük tekrar şebekeye alınır.
Otomatik Transfer Panosu Nasıl Çalışır?
ATS sisteminin çalışma prensibi kullanılan kontrol sistemi ve güç anahtarlama ekipmanına göre değişebilse de temel çalışma sırası benzerdir.
- Şebeke gerilimi ve fazlar kontrol edilir.
- Şebeke kesildiğinde veya kabul edilen sınırların dışına çıktığında arıza algılanır.
- Jeneratöre uzaktan çalıştırma komutu gönderilir.
- Jeneratör çalışarak nominal voltaj ve frekansa ulaşır.
- Şebeke kaynağı yükten ayrılır.
- Jeneratör kaynağı yüke bağlanır.
- Şebeke geri geldiğinde sistem kararlılık süresini bekler.
- Yük tekrar şebekeye aktarılır.
- Jeneratör soğutma süresinin ardından durdurulur.
Bu zincirin herhangi bir aşamasında oluşan problem otomatik çalışma sisteminin görevini yerine getirememesine neden olabilir.
En Sık Görülen Jeneratör Transfer Panosu Arızaları
Transfer panolarında karşılaşılan arızalar güç devresinde veya kumanda devresinde meydana gelebilir.
| Belirti | Olası Neden |
|---|---|
| Jeneratör çalışıyor fakat yük almıyor | Transfer elemanı, kumanda devresi veya jeneratör gerilim algılama problemi |
| Şebeke kesiliyor, jeneratör çalışmıyor | Şebeke algılama, start kontağı, kontrol sistemi veya jeneratör tarafında arıza |
| Şebeke geliyor fakat geri transfer olmuyor | Şebeke algılama, zaman ayarı veya transfer mekanizması problemi |
| Kontaktör çekiyor ve bırakıyor | Kumanda gerilimi, bobin veya bağlantı problemi |
| Transfer sırasında enerji kesintisi uzuyor | Gecikme ayarları, jeneratörün geç hazır olması veya mekanik transfer problemi |
| Şalter transfer yapmıyor | Motor mekanizması, kumanda beslemesi veya mekanik kilit problemi |
Jeneratör Çalışıyor Ama Tesise Elektrik Gelmiyor
Sahada en sık karşılaşılan şikayetlerden biri “jeneratör çalışıyor ama binada elektrik yok” şeklindedir.
Böyle bir durumda jeneratörün çalışması ile elektrik üretmesi birbirinden ayrılmalıdır. Motor çalışıyor olsa bile alternatör çıkışında uygun gerilim bulunmayabilir.
Jeneratör çıkışında doğru gerilim mevcutsa arıza transfer panosu ve güç hattı tarafında araştırılabilir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Jeneratör çıkış voltajı
- Jeneratör çıkış şalteri
- Transfer panosu jeneratör giriş gerilimi
- Kontaktör veya motorlu şalter konumu
- Kumanda devresi
- Transfer kontrol cihazı
- Yük çıkış bağlantıları
Bu arızanın jeneratör tarafındaki diğer olası nedenlerini Jeneratör Çalışıyor Ama Elektrik Vermiyor: En Sık Karşılaşılan 10 Sebep yazımızda ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.
Jeneratör Çalışıyor Fakat Tesis Enerji Almıyor mu?
Jeneratör çıkışı, transfer panosu, kontaktör veya motorlu şalter ve kumanda sistemi kontrol edilerek arızanın jeneratör tarafında mı yoksa transfer sisteminde mi olduğu belirlenebilir.
Teknik Servis Talebi OluşturunElektrik Kesiliyor Ama Jeneratör Otomatik Çalışmıyor
Jeneratör manuel modda çalışıyor fakat şebeke kesildiğinde otomatik olarak devreye girmiyorsa sorun otomatik çalışma zincirinde aranmalıdır.
Öncelikle jeneratör kontrol panelinin AUTO konumunda olduğu doğrulanmalıdır. Daha sonra transfer panosundan jeneratöre ulaşması gereken uzaktan çalıştırma sinyali kontrol edilir.
Olası nedenler arasında;
- Kontrol panelinin AUTO modunda olmaması
- Şebeke algılama devresindeki sigorta problemi
- Faz kontrol rölesi veya ATS kontrol cihazı arızası
- Uzaktan start kablosunda kopukluk
- Röle veya kuru kontak problemi
- Jeneratör kontrol kartında aktif alarm bulunması
- Akü veya marş sistemi problemi
bulunabilir.
Şebeke Geldiği Halde Sistem Neden Şebekeye Dönmez?
Elektrik kesintisi sonrasında jeneratör devreye girmiş ve yükü besliyor olabilir. Ancak şebeke geri geldiğinde transfer sisteminin şebekeyi uygun sınırlar içerisinde algılaması gerekir.
Fazlardan birinin eksik olması, gerilimin ayarlanan sınırların dışında bulunması veya şebeke algılama devresinde problem olması durumunda sistem şebekeyi sağlıklı kabul etmeyebilir.
Ayrıca geri transfer gecikme süresi ayarlanmış olabilir. Bu süre şebekenin kararlı hale geldiğinden emin olmak amacıyla kullanılır.
Şebeke sağlıklı olduğu halde transfer gerçekleşmiyorsa kontrol cihazı çıkışları, kumanda röleleri ve transfer mekanizması incelenmelidir.
Kontaktör ve Motorlu Şalter Arızaları
Transfer panolarında güç anahtarlaması kontaktörler, motorlu kompakt şalterler veya özel transfer şalterleri üzerinden gerçekleştirilebilir.
Bu ekipmanlar yüksek akımları taşıdıkları için zaman içerisinde mekanik ve elektriksel aşınmaya maruz kalabilir.
Kontaktörlü sistemlerde;
- Bobin arızası
- Kontaklarda yanma veya aşınma
- Mekanik sıkışma
- Kumanda geriliminin yetersiz olması
- Yardımcı kontak problemi
görülebilir.
Motorlu şalter kullanılan sistemlerde ise motor mekanizması, açma-kapama bobinleri, yardımcı kontaklar, limit mekanizmaları ve kumanda devresi ayrıca kontrol edilmelidir.
Faz Sırası ve Gerilim Algılama Problemleri
Transfer sistemi yalnızca enerjinin var olup olmadığını değil, uygulamaya göre fazların ve gerilim değerlerinin uygunluğunu da kontrol edebilir.
Şebeke veya jeneratör tarafındaki yanlış faz sırası özellikle üç fazlı motorların bulunduğu tesislerde ciddi problemlere neden olabilir. Pompa, fan, kompresör ve diğer üç fazlı motorların dönüş yönü değişebilir.
Devreye alma veya elektrik tesisatında yapılan değişikliklerden sonra şebeke ve jeneratör faz sıralarının kontrol edilmesi bu nedenle önemlidir.
Transfer kontrol cihazındaki düşük-yüksek voltaj ve frekans sınırlarının hatalı ayarlanması da sağlıklı bir kaynağın arızalı olarak algılanmasına neden olabilir.
Jeneratör Transfer Panosu Bakımı Nasıl Yapılır?
Transfer panosu jeneratör bakımının ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Yalnızca motor yağı ve filtrelerin değiştirilmesi, tesisin acil enerji sisteminin tamamının bakımdan geçtiği anlamına gelmez.
Periyodik kontrollerde uygun prosedürlerle;
- Güç bağlantıları
- Kablo ve bara bağlantıları
- Kontaktör veya transfer şalteri
- Yardımcı kontaklar
- Kumanda sigortaları
- Şebeke ve jeneratör algılama devreleri
- Kontrol röleleri
- Otomatik çalışma komutu
- Mekanik ve elektriksel kilitlemeler
kontrol edilmelidir.
Jeneratörün diğer bakım noktaları hakkında Jeneratör Periyodik Bakımı Neden Hayati Öneme Sahiptir? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Transfer Sistemi Nasıl Test Edilmelidir?
Jeneratörün yalnızca manuel olarak çalıştırılması otomatik enerji sisteminin tamamını test etmez.
Uygun koşullarda gerçekleştirilen otomatik testte sistemin elektrik kesintisi senaryosuna nasıl tepki verdiği gözlemlenmelidir.
- Jeneratörün AUTO modunda olduğu doğrulanır.
- Şebeke kesinti senaryosu kontrollü şekilde oluşturulur.
- Jeneratörün otomatik start aldığı kontrol edilir.
- Jeneratör voltaj ve frekansının uygun olduğu doğrulanır.
- Transfer sisteminin yükü jeneratöre aktardığı gözlemlenir.
- Jeneratörün yük altında çalışması kontrol edilir.
- Şebeke geri getirilir.
- Sistemin belirlenen süreden sonra şebekeye döndüğü doğrulanır.
- Jeneratörün soğutma süresinden sonra otomatik durduğu kontrol edilir.
Böylece yalnızca jeneratör motoru değil, şebeke algılamadan yük transferine kadar tüm otomatik çalışma zinciri kontrol edilmiş olur.
Elektrik Kesildiğinde Transfer Sisteminiz Gerçekten Çalışacak mı?
Jeneratör, ATS panosu, şebeke algılama sistemi ve otomatik transfer fonksiyonları birlikte test edilerek tesisinizin elektrik kesintisine hazır olup olmadığı kontrol edilebilir.
Periyodik Kontrol Hizmeti 7/24 Arıza ServisiJeneratör transfer panosu, elektrik kesildiğinde şebeke ile jeneratör arasındaki enerji geçişini yöneten kritik sistemlerden biridir. Jeneratör çalıştığı halde tesise elektrik gelmemesi, otomatik startın gerçekleşmemesi veya şebeke geri geldiğinde sistemin transfer yapmaması; kontaktör, motorlu şalter, kumanda devresi, faz algılama veya kontrol sistemi arızalarından kaynaklanabilir. Jeneratör bakımında transfer panosunun ve gerçek otomatik çalışma senaryosunun da düzenli olarak test edilmesi gerekir.