Jeneratör Çalışıyor Ama Elektrik Vermiyor? En Sık Karşılaşılan 10 Sebep

Jeneratör motorunun çalışması ancak tesise elektrik gelmemesi, sahada sık karşılaşılan arızalardan biridir. Motor normal şekilde çalışıyor, devir yükseliyor ve kontrol panelinde ciddi bir motor arızası görünmüyor olabilir; buna rağmen jeneratör çıkışında gerilim oluşmayabilir veya üretilen elektrik yüke ulaşmayabilir.

Böyle bir durumda sorunun doğrudan alternatörden kaynaklandığını düşünmek doğru değildir. Jeneratörün çalışmasına rağmen elektrik vermemesine; çıkış şalterinden AVR'ye, alternatör ikaz sisteminden diyotlara, kablo bağlantılarından transfer panosuna kadar birçok farklı arıza neden olabilir.

Doğru arıza tespitinde önemli olan, parçaları tahmin ederek değiştirmek yerine elektrik enerjisinin üretildiği noktadan yükün beslendiği noktaya kadar sistemi belirli bir sıra ile kontrol etmektir.

Jeneratör Çalışıyor Ama Elektrik Vermiyorsa İlk Ne Kontrol Edilmelidir?

Arıza tespitine başlamadan önce problemin gerçekten elektrik üretmeme problemi mi, yoksa üretilen elektriğin tesise aktarılamaması mı olduğu belirlenmelidir.

Uygun ölçüm cihazlarıyla jeneratör alternatör çıkışındaki gerilim kontrol edilir. Alternatör çıkışında doğru gerilim mevcut olduğu halde tesiste elektrik yoksa sorun alternatörden sonraki şalter, kablolama veya transfer sisteminde olabilir.

Alternatör çıkışında da gerilim bulunmuyorsa AVR, ikaz sistemi, diyotlar, sargılar ve ilgili elektriksel bileşenler üzerinde inceleme yapılması gerekir.

1. Jeneratör Çıkış Şalteri Açık veya Atmış Olabilir

En basit fakat gözden kaçabilen nedenlerden biri jeneratör çıkış şalteridir. Jeneratör gerilim üretiyor olsa bile çıkış şalteri açık konumdaysa elektrik tesise ulaşmaz.

Şalter aşırı akım veya kısa devre nedeniyle açmış olabilir. Bu nedenle şalteri doğrudan tekrar kapatmak yerine neden açtığı araştırılmalıdır.

• Şalterin fiziksel konumu
• Termik veya manyetik açma durumu
• Koruma rölesi varsa hata kayıtları
• Şalter giriş ve çıkışındaki gerilimler
• Yük tarafında kısa devre veya aşırı yük ihtimali

kontrol edilmelidir.

2. AVR Arızası Olabilir

AVR (Automatic Voltage Regulator), alternatör çıkış geriliminin düzenlenmesinde önemli görev üstlenir. AVR'nin veya AVR ile ilişkili ölçüm ve ikaz devrelerinin arızalanması sonucunda alternatör gerilimi oluşmayabilir, düşük kalabilir veya kararsız hale gelebilir.

Ancak jeneratör elektrik üretmiyor diye doğrudan AVR değiştirilmesi doğru bir arıza tespit yöntemi değildir. AVR'nin yanında ikaz sistemi, diyotlar, bağlantılar ve alternatör sargıları da kontrol edilmelidir.

AVR arızalarını daha ayrıntılı olarak Jeneratörlerde AVR Arızaları ve Hassas Cihaz Güvenliği yazımızda ele aldık.

3. Alternatör İkaz Sistemi Problemli Olabilir

Alternatörün elektrik üretmeye başlayabilmesi için manyetik alanın oluşması gerekir. Alternatör tipine bağlı olarak ikaz sistemi farklı yapılarda olabilir. İkaz devresindeki bir problem alternatörün yeterli gerilim oluşturamamasına neden olabilir.

Uzun süre çalıştırılmamış bazı alternatörlerde kalıcı manyetizma seviyesinin azalması da ilk gerilim oluşumunu etkileyebilir. Ancak bu durum doğrulanmadan alternatöre kontrolsüz şekilde harici gerilim uygulanması ciddi hasara yol açabilir.

4. Döner Diyot Grubunda Arıza Olabilir

Fırçasız alternatörlerde döner diyot grubu ikaz sisteminin önemli parçalarından biridir. Diyotlardan birinin veya birkaçının kısa devre ya da açık devre olması alternatörün çıkış gerilimini ciddi şekilde etkileyebilir.

Diyot arızalarında jeneratör hiç gerilim üretmeyebilir, düşük gerilim üretebilir veya yük altında gerilim kararlılığı bozulabilir.

Diyot kontrolü yapılırken yalnızca gözle inceleme yeterli değildir. Diyotların uygun ölçüm yöntemiyle tek tek değerlendirilmesi gerekir.

5. Alternatör Sargılarında Arıza Olabilir

Stator veya rotor/ikaz sistemindeki sargı problemleri jeneratörün elektrik üretmesini engelleyebilir. Sargılarda kopukluk, kısa devre, izolasyon bozulması veya aşırı ısınmaya bağlı hasar meydana gelebilir.

Yanık kokusu, aşırı ısınma, izolasyon renginde değişim veya geçmişte yaşanmış ciddi kısa devreler alternatör üzerinde daha ayrıntılı ölçüm yapılmasını gerektirebilir.

Sargı arızası şüphesinde direnç ve izolasyon ölçümleri uygun test ekipmanlarıyla gerçekleştirilmelidir.

6. Motor Devri veya Frekans Değeri Yanlış Olabilir

Alternatör çıkış problemi her zaman alternatör kaynaklı değildir. Motorun gerekli devre ulaşamaması jeneratör frekansının düşük kalmasına ve elektriksel değerlerin bozulmasına neden olabilir.

Türkiye'deki 50 Hz sistemlerde kullanılan birçok dört kutuplu jeneratör alternatörü nominal olarak yaklaşık 1500 dev/dk'da çalışır. Ancak kesin çalışma devri jeneratörün tasarımına göre değerlendirilmelidir.

Düşük motor devrine; yakıt sistemi problemleri, hız kontrol sistemi, governor/ECU sorunları veya mekanik problemler neden olabilir.

7. Kablo veya Terminal Bağlantılarında Problem Olabilir

Jeneratörlerde titreşim nedeniyle zaman içerisinde bazı terminal bağlantıları gevşeyebilir. Ayrıca nem, sıcaklık ve çevresel şartlar bağlantı noktalarında oksitlenmeye neden olabilir.

Özellikle alternatör çıkış terminalleri, şalter bağlantıları, nötr hattı, kontrol kabloları ve AVR bağlantıları kontrol edilmelidir.

Gevşek bir güç bağlantısı yalnızca elektrik kesintisine değil, yüksek temas direnci nedeniyle aşırı ısınmaya ve terminal hasarına da yol açabilir.

8. Kontrol Sistemi veya Elektriksel Koruma Devrede Olabilir

Modern jeneratör kontrol cihazları düşük-yüksek voltaj, düşük-yüksek frekans, aşırı akım ve benzeri elektriksel değerleri takip edebilir. Algılanan bir problem sonucunda kontrol sistemi jeneratörü korumaya alabilir veya yükün jeneratöre aktarılmasını engelleyebilir.

Bu nedenle kontrol panelinde görünen aktif alarmın yanında geçmiş hata kayıtlarının da incelenmesi önemlidir. Arızayı yalnızca sıfırlamak, probleme neden olan koşulu ortadan kaldırmaz.

9. Transfer Panosu Jeneratör Enerjisini Tesise Aktarmıyor Olabilir

Alternatör tamamen sağlıklı şekilde elektrik üretiyor olmasına rağmen binada veya tesiste enerji bulunmuyorsa sorun otomatik transfer panosunda olabilir.

Kontaktör, motorlu şalter, ATS kontrol sistemi, yardımcı röleler, kumanda sigortaları veya mekanik kilitleme sistemi nedeniyle jeneratör tarafı devreye girmeyebilir.

Böyle bir durumda jeneratör panelinde 400/230 V değerlerinin görülmesi, enerjinin mutlaka tesise ulaştığı anlamına gelmez. Ölçümün transfer panosunun giriş ve çıkış noktalarında devam ettirilmesi gerekir.

Bu sistemi ayrıntılı olarak Jeneratör Transfer Panosu Arızaları ve Çözümleri yazımızda inceleyebilirsiniz.

10. Sigorta, Röle veya Yardımcı Devre Arızası Olabilir

Büyük bir jeneratör arızasının nedeni bazen oldukça küçük bir yardımcı devre elemanı olabilir. Atmış bir kumanda sigortası, arızalı röle, kopmuş kontrol kablosu veya gevşek terminal transfer ve kontrol sisteminin görevini yerine getirmesini engelleyebilir.

Bu nedenle arıza tespitinde yalnızca pahalı ana bileşenlere odaklanılmamalıdır. Kontrol beslemeleri ve yardımcı devreler de sistematik şekilde kontrol edilmelidir.

Doğru Arıza Tespiti Gereksiz Parça Değişimini Önler

Jeneratör çalışıyor ancak elektrik vermiyorsa ilk amaç hangi parçanın değiştirileceğini tahmin etmek değil, elektriğin hangi noktada kaybolduğunu belirlemek olmalıdır.

Alternatör çıkışında gerilim yoksa alternatör ve ikaz sistemi üzerinde; alternatör çıkışında gerilim mevcut fakat tesiste yoksa şalter, kablolama ve transfer sistemi üzerinde yoğunlaşmak arıza tespitini önemli ölçüde kolaylaştırır.

Jeneratörünüzde elektrik üretmeme veya yük aktarmama problemi bulunuyorsa jeneratör servis hizmetimizi inceleyebilir veya acil durumlarda 7/24 jeneratör arıza servisi üzerinden teknik destek talep edebilirsiniz.