Jeneratör boşta normal çalışıyor, transfer panosu yükü bağladığında duruyorsa ilk olarak motorun stop edip etmediğine ve kontrol panelindeki ilk alarmın ne olduğuna bakılır. Yük bir anda bağlandığında motor devri düşebilir, bir pompanın kalkışı sırasında gerilim çökebilir veya çıkış şalteri açtığı hâlde motor çalışmaya devam edebilir. Bu üç durumda izlenecek arıza teşhis yolu farklıdır.
Alarmı silmeden panelin fotoğrafını çekin. Yük bağlandığı sırada hangi ekipmanın devreye girdiğini ve motorun çalışmaya devam edip etmediğini kaydedin. Şalteri tekrar tekrar kapatmayın ve koruma ayarlarını değiştirmeyin. Pano içi ölçümleri ve kontrollü yük testlerini yetkili servis yapmalıdır.
Motor mu stop etti, şalter mi açtı?
Motor devri düşüyor ve motor duruyorsa yükün büyüklüğü, yakıt beslemesi ve motor korumaları incelenir. Motor çalışmayı sürdürüyor ama tesis enerjisiz kalıyorsa jeneratör çıkış şalterinin ve otomatik transfer panosunun (ATS) konumu kontrol edilir. Tesisin enerjisiz kaldığı sırada panelde jeneratör gerilimi ve frekansı normal görünüyorsa inceleme çıkış ve transfer tarafına yönelir.
Olay sırası özellikle önemlidir. Örneğin önce çıkış şalteri açabilir, motor daha sonra soğutma süresini tamamlayıp durabilir. Sahaya ulaştığınızda motor durmuş olsa bile ilk olay şalter açması olabilir. Kontrol panelinin olay geçmişi varsa son mesajla birlikte ilk kaydı da inceleyin. Motor çalışıyor ancak çıkış gerilimi oluşmuyorsa jeneratörün elektrik vermeme nedenleri yazısındaki kontroller de devreye girer.
İlk alarma göre arıza tablosu
| İlk alarm veya belirti | Serviste öncelikli kontrol |
|---|---|
| Düşük frekans / Under Frequency | Yük bağlandığında motor devrinin ne kadar düştüğü, aynı anda devreye giren yükler, yakıt beslemesi ve devir kontrolü. |
| Düşük gerilim / Under Voltage | Gerilimin frekansla birlikte mi düştüğü, hangi ekipmanın kalkış yaptığı ve gerilimin toparlanma süresi. Frekans kararlıysa alternatör ve gerilim regülasyonu da incelenir. |
| Aşırı akım / Overcurrent | Her fazın akımı, şalterin açma nedeni ve aşırı akımın tek fazda mı, birden fazla fazda mı oluştuğu. |
| Yüksek motor sıcaklığı / High Coolant Temperature | Alarmın yük altında kaç dakika sonra geldiği, soğutma sistemi ve jeneratör odasının hava giriş-çıkışı. |
| Düşük yağ basıncı / Low Oil Pressure | Motorun güvenli şekilde durduğu doğrulanır. Yağlama basıncı ve sensör devresi kontrol edilir. Düşük yağ basıncı arıza rehberi ölçüm sırasını açıklar. |
| Motor çalışıyor, tesis enerjisiz | Jeneratör şalteri, ATS konumu, yardımcı kontak geri bildirimi ve olay kaydı. |
Jeneratörün yükte stop etmesinin 7 nedeni
1. Sürekli yük jeneratörün kullanılabilir kapasitesini aşıyor
Yükler tek tek devreye girdiğinde jeneratör çalışabilir. Pompa, havalandırma ve diğer tüketiciler birlikte çalıştığında ise toplam aktif güç veya faz akımlarından biri cihazın sınırına ulaşabilir. Servis, toplam kW ve kVA ile üç fazın akımını ayrı ayrı değerlendirir. Cihazın etiketindeki standby veya prime güç değeri, çalışma koşuluna uygun olarak ele alınır.
2. Pompa, kompresör veya fan yüksek kalkış akımı çekiyor
Bir motorun kalkış anındaki güç ihtiyacı, normal çalışma sırasındaki ihtiyacından yüksek olabilir. Örneğin şebeke kesintisinden sonra iki pompa aynı anda otomatik başlarsa jeneratör gerilimi ve frekansı kısa süreli düşebilir. Sorun yalnızca belirli bir motor devreye girerken oluyorsa, servis o ekipmanın kalkış anını kayda alır. Ölçüme göre yükleri kademeli devreye alma veya motorun yol verme yöntemini değerlendirme gündeme gelir.
3. Yakıt beslemesi yük altında yetersiz kalıyor
Motor boşta daha az yakıt tükettiği için kısıtlı bir yakıt hattıyla çalışmayı sürdürebilir. Yük arttığında devir düşüyor ve motor toparlayamıyorsa yakıt filtresi, besleme hattı, hava alma ihtimali, depo havalandırması ve besleme pompası motor modeline uygun yöntemlerle kontrol edilir. Arıza başladıktan önce yakıt ikmali veya filtre değişimi yapıldıysa servis kaydına eklenir.
4. Motor devir kontrolü yük değişimine cevap veremiyor
Yük bağlandığında motorun ürettiği gücün artması gerekir. Devir düşüp toparlanmıyorsa veya toparlanırken sürekli ileri geri dalgalanıyorsa servis, yakıt beslemesiyle birlikte devir kontrol sistemini inceler. Elektronik kontrollü motorlarda motor kontrol ünitesinin arıza kodları ve varsa güç kısıtlaması kayıtları da değerlendirilir.
5. Gerilim regülatörü veya alternatör yükte gerilimi koruyamıyor
Motor devri ve frekansı kararlı olduğu hâlde çıkış gerilimi belirgin şekilde düşüyorsa alternatör, otomatik voltaj regülatörü (AVR), gerilim algılama bağlantıları ve ikaz sistemi incelenir. Gerilim ve frekans birlikte düşüyorsa önce yükün büyüklüğü ve motorun bu yükü karşılayıp karşılayamadığı değerlendirilir. Bu karşılaştırma, AVR değişimine karar vermeden önce yapılır.
6. Faz dengesizliği veya çıkış devresinde koruma açması var
Üç fazlı bir jeneratörde toplam yük makul görünürken tek bir faz yüksek akım taşıyabilir. Tek fazlı tüketicilerin yoğun olduğu tesislerde L1, L2 ve L3 akımları ayrı ayrı kaydedilir. Şalter açtıysa açma kaydı, devreye giren ekipman ve transfer panosunun geri bildirimi birlikte incelenir. Kısa devre veya başka bir elektriksel koruma açmasından şüpheleniliyorsa ilgili devre yetkili elektrik personeli tarafından değerlendirilir.
7. Motor koruması yük altında devreye giriyor
Jeneratör yükü aldıktan hemen sonra çalışmayı sürdürüyor, birkaç dakika sonra duruyorsa ilk motor alarmı önem kazanır. Yüksek sıcaklık kaydında soğutma sistemi ve hava sirkülasyonu, düşük yağ basıncı kaydında yağlama sistemi ve sensör devresi incelenir. Benzer süre sonunda tekrarlayan duruşlarda alarmın oluştuğu yük ve çalışma süresi servis formuna yazılır.
250 kVA jeneratör örneği
Etiketinde 250 kVA, 400 V ve 0,8 güç faktörü yazan üç fazlı bir jeneratörü ele alalım. Bu etiket değerleriyle dengeli yük için nominal hat akımı ve aktif güç karşılığı şöyle hesaplanır:
Nominal hat akımı: 250.000 ÷ (√3 × 400) ≈ 361 A
Nominal aktif güç: 250 × 0,8 = 200 kW
Örneğin bir ölçümde L1 290 A, L2 305 A ve L3 385 A görülürse üç fazın ortalaması yaklaşık 327 A olur. Buna rağmen L3, örnekteki 361 A nominal hat akımını aşmıştır. Bu durumda servis L3’e bağlı yükleri, akımın ne kadar süre yüksek kaldığını ve şalterin açma kaydını kontrol eder.
Bu hesap nominal değerleri gösterir. Bir pompanın kalkışında jeneratörün nasıl davranacağını belirlemek için kalkış akımı, yükün bağlanma sırası ve gerilim ile frekansın toparlanması ayrıca değerlendirilir. Tesis yükünü çıkarmak için jeneratör hesaplama araçlarını kullanabilir veya güç ihtiyaç analizi sayfasından teknik inceleme talep edebilirsiniz.
Serviste izlenen kontrol sırası
- Olay geçmişi alınır. İlk alarm, olay saati, motorun durup durmadığı, şalter ve ATS konumu kaydedilir.
- Yükün bağlanma sırası çıkarılır. Şebeke kesilince ilk devreye giren ekipmanlar ve duruşa en yakın anda başlayan motor belirlenir.
- Güvenli test koşulları oluşturulur. Servis ekibi, tesis sorumlusuyla kritik yüklerin nasıl besleneceğini belirler. Motor koruma alarmı varsa yeniden çalıştırma kararı ön kontrollerden sonra verilir.
- Boşta ve yükte ölçümler karşılaştırılır. Uygun test koşullarında gerilim, frekans, üç faz akımı ve mevcutsa kW, kVA ve motor verileri kaydedilir. Ani yüklenmede kısa süreli düşüşler için kayıt özelliği olan ölçüm cihazı gerekebilir.
- Onarım veya ayar sonrasında sonuç doğrulanır. Güvenli test koşullarında ilgili yük kademesi yeniden uygulanır. Motorun yükü kabul etmesi, gerilim ve frekansın toparlanması ve koruma kayıtları kontrol edilir.
Dijital servis kayıtları
Her yükte duruş için ilk alarm, devreye giren ekipman, yük altında geçen süre ve ölçüm sonuçları aynı servis kaydında tutulduğunda tekrar eden arızalar karşılaştırılabilir. Örneğin son üç olayın da aynı pompa kalkışında veya aynı yük kademesinde yaşanması, testin hangi koşulda yapılacağını belirlemeye yardımcı olur. Cvspower Dijital Servis üzerinden cihazın servis geçmişine ve planlı bakımlarına ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Jeneratör boşta çalışıyor ama yük alınca neden boğuluyor?
Ani yük artışı veya yakıt beslemesindeki kısıt motor devrini düşürebilir. İlk alarm, bağlanan yükün büyüklüğü ve frekansın nasıl değiştiği incelenerek neden belirlenir.
Jeneratör sadece pompa çalışınca duruyorsa neye bakılır?
Pompanın kalkış akımı, yol verme yöntemi ve aynı anda çalışan diğer yükler kaydedilir. Kalkış sırasında gerilim ve frekansın ne kadar düştüğü ve ne sürede toparlandığı ölçülür.
Motor çalışırken jeneratör şalteri neden atar?
Şalter veya harici koruma, motor çalışmaya devam ederken çıkışı açabilir. Aşırı akım, kısa devre ve koruma sistemine bağlı diğer açma nedenleri olay kaydı ve faz ölçümleriyle araştırılır.
Yükte duruş oluyorsa daha büyük jeneratör gerekir mi?
Buna karar vermek için önce sürekli yük, motor kalkışları ve her fazın akımı ölçülür. Ölçüm sonucuna göre kapasite artışı, yükleri kademeli bağlama veya faz dağılımını düzeltme değerlendirilir. Yakıt beslemesi ve motor koruma alarmları ayrıca incelenir.
Motorlu yüklerin kalkışı ve jeneratör boyutlandırması için teknik kaynak: Cummins T-030 Jeneratör Uygulama Kılavuzu.
Jeneratörünüz yük alınca duruyor mu?
Cvspower Jeneratör’e cihazın modelini, ilk alarmın fotoğrafını ve duruş sırasında devreye giren ekipmanı iletin.
Arıza Servisi Talep EdinTeknik Servis Ekibi
Doğrulanmış UzmanCvspower Jeneratör Saha & Teknik Bakım Departmanı
Bu teknik rehber; endüstriyel ve konut tipi jeneratör sistemlerinde 15 yılı aşkın saha tecrübesine sahip Cvspower Teknik Servis Ekibi tarafından, ISO 8528 jeneratör standartları, periyodik bakım regülasyonları ve pratik saha arıza deneyimleri referans alınarak hazırlanmış ve teknik kontrolden geçirilmiştir.
Jeneratör Teknik Servis ve Hizmet Çözümlerimiz
Periyodik bakım ve acil arıza tamiri
10 - 2500 kVA sıfır ve 2. el jeneratörler
Dönemsel mobil sessiz jeneratör filosu
Filtre, AVR, ATS ve motor parçaları
Yük testi yapılmış garantili jeneratörler
1 dakikada net kVA ihtiyacını belirleyin
